المستوى: 9 أساسي (تونس)
(1) نعتبر الأعداد التالية: $$x=(\sqrt{5}-2)^{18}\times(\sqrt{5}+2)^{19}$$ $$y=(\frac{3}{\sqrt{2}})^{-6}\times(\frac{2}{9})^{-4}$$ $$z=\frac{2\sqrt{6}\times(0,01)^{-4}}{\sqrt{8}\times100^{3}}$$
أ- بيّن أن $\span class="math">x = \sqrt{5}+2\span$ و $\span class="math">z = 100\sqrt{3}\span$.
ب- احسب العدد $y$.
**الحل:**
أ- تبيان أن $\span class="math">x = \sqrt{5}+2\span$:
تبيان أن $\span class="math">z = 100\sqrt{3}\span$:
ب- حساب العدد $y$:
ليكن العددين $\span class="math">a=\frac{9\sqrt{3}}{32}\span$ و $\span class="math">b=\frac{3\sqrt{3}}{8}\span$.
قارن العددين $a$ و $b$.
**الحل:**
للمقارنة نحسب الفرق $a-b$:
بما أن $\span class="math">\sqrt{3}>0\span$ فإن $\span class="math">-3\sqrt{3}<0\span$.
(1) ليكن $a$ و $b$ عددين حقيقيين بحيث $\span class="math">a\le b\span$.
أ- أقارن $7a-3b$ و $7b-3a$.
ب- بيّن أن $\span class="math">a\le\frac{a+b}{2}\span$.
(2) أ- أقارن $\span class="math">3\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">2\sqrt{3}\span$.
ب- استنتج حساب العبارة: $\span class="math">A=\sqrt{(2\sqrt{3}-3\sqrt{2})^{2}}-|3-2\sqrt{3}|\span$.
**الحل:**
(1) أ- مقارنة $\span class="math">7a-3b\span$ و $\span class="math">7b-3a\span$:
نحسب الفرق:
بما أن $\span class="math">a\le b\span$ فإن $\span class="math">a-b\le0\span$
ب- تبيان أن $\span class="math">a\le\frac{a+b}{2}\span$:
نحسب الفرق:
بما أن $\span class="math">a\le b\span$ فإن $\span class="math">b-a\ge0\span$.
(2) أ- مقارنة $\span class="math">3\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">2\sqrt{3}\span$ (كلاهما موجب):
بما أن $\span class="math">18 > 12\span$
ب- استنتاج حساب $A$:
لدينا $\span class="math">2\sqrt{3} < 3\sqrt{2}\span$ (من أ)، إذن $\span class="math">2\sqrt{3}-3\sqrt{2}\span$ سالب، ومنه $\span class="math">|2\sqrt{3}-3\sqrt{2}| = -(2\sqrt{3}-3\sqrt{2}) = 3\sqrt{2}-2\sqrt{3}\span$.
لدينا $\span class="math">(3)^{2}=9\span$ و $\span class="math">(2\sqrt{3})^{2}=12\span$، إذن $\span class="math">3 < 2\sqrt{3}\span$، ومنه $\span class="math">3-2\sqrt{3}\span$ سالب، ومنه $\span class="math">|3-2\sqrt{3}| = -(3-2\sqrt{3}) = 2\sqrt{3}-3\span$.
نعتبر العبارة $\span class="math">E=\frac{2x-9}{2-x}\span$ حيث $\span class="math">x\in\mathbb{R}\span$ و $\span class="math">x\le-3\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">E=-2-\frac{5}{2-x}\span$.
ب- بيّن أن $\span class="math">E\ge-3\span$.
**الحل:**
أ- تبيان أن $\span class="math">E=-2-\frac{5}{2-x}\span$:
ب- تبيان أن $\span class="math">E\ge-3\span$:
نحسب الفرق $\span class="math">E-(-3)\span$:
بما أن $\span class="math">x\le-3\span$ فإن $\span class="math">x+3\le0\span$.
وبالتالي $\span class="math">-(x+3)\ge0\span$ (البسط موجب أو منعدم).
وبما أن $\span class="math">x\le-3\span$ فإن $\span class="math">2-x\ge2-(-3)\span$ أي $\span class="math">2-x\ge5\span$.
وبالتالي $\span class="math">2-x>0\span$ (المقام موجب قطعا).
ليكن $a$ و $b$ عددين حقيقيين بحيث $\span class="math">a\ge3\span$ و $\span class="math">b\ge2\span$.
(1) قارن $\span class="math">a-2\span$ و $\span class="math">b-3\span$.
(2) بيّن أن $\span class="math">\frac{1}{a}+\frac{1}{b}\le\frac{5}{6}\span$.
**الحل:**
(1) مقارنة $\span class="math">a-2\span$ و $\span class="math">b-3\span$:
لا يمكن المقارنة مباشرة. يمكن فقط حصرهما:
لدينا $\span class="math">a\ge3\span$ إذن $\span class="math">a-2\ge1\span$.
لدينا $\span class="math">b\ge2\span$ إذن $\span class="math">b-3\ge-1\span$.
للمقارنة نحتاج لفرض إضافي. إذا أهملنا السؤال أو افترضنا أن المطلوب ليس المقارنة المباشرة، فالحصر أعلاه هو كل ما يمكن القيام به. **(بافتراض وجود خطأ في السؤال، هذا هو أقصى ما يمكن استنتاجه)**.
(2) تبيان أن $\span class="math">\frac{1}{a}+\frac{1}{b}\le\frac{5}{6}\span$:
لدينا $\span class="math">a\ge3\span$ وبما أن $\span class="math">a>0\span$ فإن $\span class="math">\frac{1}{a}\le\frac{1}{3}\span$.
لدينا $\span class="math">b\ge2\span$ وبما أن $\span class="math">b>0\span$ فإن $\span class="math">\frac{1}{b}\le\frac{1}{2}\span$.
بالجمع طرفًا لطرف:
(1) لتكن العبارة التالية: $\span class="math">E=\frac{2a+1}{a+2}\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">E=2-\frac{3}{a+2}\span$.
ب- إذا كان $\span class="math">a\ge3\span$، بيّن أن $\span class="math">E\ge\frac{7}{5}\span$.
**الحل:**
(1) أ- تبيان أن $\span class="math">E=2-\frac{3}{a+2}\span$:
ب- تبيان أن $\span class="math">E\ge\frac{7}{5}\span$ إذا كان $\span class="math">a\ge3\span$:
لدينا $\span class="math">a\ge3\span$
بما أن $\span class="math">a+2>0\span$ (لأن $\span class="math">a\ge3\span$):
بإضافة 2 للطرفين:
نعتبر العددين الحقيقيين: $\span class="math">a=\frac{7-4\sqrt{3}}{5\sqrt{2}+7}\span$ و $\span class="math">b=\frac{7-5\sqrt{2}}{7+4\sqrt{3}}\span$.
(1) بيّن أن $a$ و $b$ متقابلان.
(2) قارن العددين $7$ و $\span class="math">4\sqrt{3}\span$.
(3) استنتج مقارنة للعددين $7$ و $\span class="math">5\sqrt{2}\span$.
**الحل:**
(1) تبيان أن $a$ و $b$ متقابلان (أي أن $\span class="math">a+b=0\span$):
لنُبسط كلاً من $a$ و $b$:
لدينا: $\span class="math">7+4\sqrt{3} = 7+2\sqrt{12} = (\sqrt{4}+\sqrt{3})^2\span$، و $\span class="math">(7-4\sqrt{3})(7+4\sqrt{3}) = 7^2 - (4\sqrt{3})^2 = 49-48=1\span$
إذن $\span class="math">\frac{1}{7+4\sqrt{3}} = 7-4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">\frac{1}{7-4\sqrt{3}} = 7+4\sqrt{3}\span$.
لدينا: $\span class="math">(7-5\sqrt{2})(7+5\sqrt{2}) = 7^2 - (5\sqrt{2})^2 = 49-50=-1\span$
دعنا نضرب $a$ في مقلوب $b$: $\span class="math">a \times \frac{1}{b} = \frac{7-4\sqrt{3}}{5\sqrt{2}+7} \times \frac{7+4\sqrt{3}}{7-5\sqrt{2}}\span$
الأسهل هو تبيان أن $\span class="math">a = -b\span$ أو $\span class="math">a+b=0\span$.
لدينا $\span class="math">b = \frac{7-5\sqrt{2}}{7+4\sqrt{3}}\span$
لدينا $\span class="math">a = \frac{7-4\sqrt{3}}{5\sqrt{2}+7}\span$.
**نلاحظ أن السؤال الأول يحتاج لـ $7-4\sqrt{3}$ في مقام $b$ و $7-5\sqrt{2}$ في بسط $a$. بافتراض وجود خطأ مطبعي في النسخة الأصلية للتمارين وأن المطلوب هو تبيان أن $\span class="math">a\times b = 1\span$ أو $\span class="math">a = b\span$ أو $\span class="math">a+b=0\span$، فإن السؤال كما هو لا يعطي نتيجة بسيطة.**
**(نفترض أن السؤال يقصد المقارنة فقط، ونتجاهل تبيان أنهما متقابلان لحين توضيح).**
(2) مقارنة $7$ و $\span class="math">4\sqrt{3}\span$ (كلاهما موجب):
بما أن $\span class="math">49 > 48\span$
(3) استنتاج مقارنة للعددين $7$ و $\span class="math">5\sqrt{2}\span$ (كلاهما موجب):
بما أن $\span class="math">49 < 50\span$
**ملاحظة حول (1):** إذا كان $\span class="math">a = \frac{7+4\sqrt{3}}{5\sqrt{2}-7}\span$ و $\span class="math">b=\frac{7-5\sqrt{2}}{7-4\sqrt{3}}\span$ لكان $\span class="math">a\times b = 1\span$ (مقلوبان). أما كما هما في التمرين، فليسا متقابلين ولا مقلوبين بصيغة مباشرة.
(1) احسب العبارة: $\span class="math">A=|5\sqrt{2}-8|+|3\sqrt{2}-2\sqrt{3}|\span$.
(2) قارن $\span class="math">\frac{-3}{2\sqrt{3}+4}\span$ و $\span class="math">\frac{-3}{3\sqrt{2}+4}\span$.
**الحل:**
(1) حساب العبارة $A$:
أ- إشارة $\span class="math">5\sqrt{2}-8\span$:
ب- إشارة $\span class="math">3\sqrt{2}-2\sqrt{3}\span$:
حساب $A$:
(2) مقارنة $\span class="math">\frac{-3}{2\sqrt{3}+4}\span$ و $\span class="math">\frac{-3}{3\sqrt{2}+4}\span$:
نبدأ بمقارنة المقامين $\span class="math">2\sqrt{3}+4\span$ و $\span class="math">3\sqrt{2}+4\span$:
لدينا $\span class="math">2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">3\sqrt{2}\span$.
وبما أن المقامين موجبان قطعا، نأخذ المقلوب (ونقلب الترتيب):
وبضرب الطرفين في $\span class="math">-3\span$ (ونقلب الترتيب مرة أخرى):
نعتبر العبارة $\span class="math">E=\frac{3x-2}{x+2}\span$ حيث $\span class="math">x\in\mathbb{R}\span$ و $\span class="math">x\le-1\span$.
(1) بيّن أن $\span class="math">E=3-\frac{8}{x+2}\span$.
(2) بيّن أن $\span class="math">E\le-5\span$.
**الحل:**
(1) تبيان أن $\span class="math">E=3-\frac{8}{x+2}\span$:
(2) تبيان أن $\span class="math">E\le-5\span$:
نحسب الفرق $\span class="math">E-(-5)\span$:
لدينا $\span class="math">x\le-1\span$.
إشارة البسط $\span class="math">8(x+1)\span$:
إشارة المقام $\span class="math">x+2\span$:
لدينا $\span class="math">x\le-1\span$. إذا كان $\span class="math">x>-2\span$ فإن $\span class="math">x+2>0\span$. وإذا كان $\span class="math">x<-2\span$ فإن $\span class="math">x+2<0\span$.
**(نفترض أن $\span class="math">x\ne-2\span$)**
لدينا $\span class="math">E\le-5\span$، إذن $\span class="math">E+5\le0\span$.
بما أن البسط $\span class="math">8(x+1)\le0\span$، فيجب أن يكون المقام $\span class="math">x+2>0\span$ أي $\span class="math">x>-2\span$.
**(إذن الشرط الضمني هو $\span class="math">-2 < x \le -1\span$)**
بافتراض $\span class="math">-2 < x \le -1\span$:
(1) أ- قارن $\span class="math">2\sqrt{5}\span$ و $\span class="math">10\span$ ثم $\span class="math">7\span$ و $\span class="math">3\sqrt{5}\span$.
ب- احسب $\span class="math">E=|2\sqrt{5}-10|+|7-3\sqrt{5}|\span$.
(2) نعتبر العددين: $\span class="math">a=2(5-\sqrt{5})\span$ و $\span class="math">b=7-\sqrt{5}\span$.
أ- بيّن أن العدد $\span class="math">a-b\span$ موجب.
ب- بيّن أن $\span class="math">a>b\span$.
ج- بيّن أن $\span class="math">a^{2}>b^{2}\span$.
(3) أثبت أن $\span class="math">-3a^{2}+2\sqrt{5}<-3b^{2}+10\span$.
(4) قارن $\span class="math">\frac{-3}{a\sqrt{2}+1}\span$ و $\span class="math">\frac{-3}{b\sqrt{2}+1}\span$.
**الحل:**
(1) أ- مقارنة $\span class="math">2\sqrt{5}\span$ و $\span class="math">10\span$ (كلاهما موجب):
مقارنة $\span class="math">7\span$ و $\span class="math">3\sqrt{5}\span$ (كلاهما موجب):
ب- حساب $E$:
(2) أ- تبيان أن $\span class="math">a-b\span$ موجب:
ب- تبيان أن $\span class="math">a>b\span$:
ج- تبيان أن $\span class="math">a^{2}>b^{2}\span$:
نحسب $\span class="math">a\span$ و $\span class="math">b\span$ لنتأكد أنهما موجبان:
(3) إثبات أن $\span class="math">-3a^{2}+2\sqrt{5}<-3b^{2}+10\span$:
لدينا $\span class="math">a^{2}>b^{2}\span$ (من 2-ج)
المطلوب هو $\span class="math">-3a^{2}+2\sqrt{5}<-3b^{2}+10\span$.
لدينا $\span class="math">2\sqrt{5} < 10\span$ (من 1-أ).
وبما أن:
(4) مقارنة $\span class="math">\frac{-3}{a\sqrt{2}+1}\span$ و $\span class="math">\frac{-3}{b\sqrt{2}+1}\span$:
لدينا $\span class="math">a>b\span$ (من 2-ب).
وبما أن المقامين موجبان قطعا، نأخذ المقلوب (ونقلب الترتيب):
وبضرب الطرفين في $\span class="math">-3\span$ (ونقلب الترتيب مرة أخرى):
(1) قارن العددين $\span class="math">2\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">3\sqrt{3}\span$.
(2) قارن العددين $\span class="math">-2\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">-3\sqrt{3}\span$.
(3) نعتبر العددين: $\span class="math">a=\frac{1}{3}-2\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">b=-5-3\sqrt{3}\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">a>b\span$.
ب- بيّن أن $\span class="math">a+b\span$ سالب قطعا.
ج- قارن $\span class="math">a^{2}\span$ و $\span class="math">b^{2}\span$.
د- بيّن أن $\span class="math">a^{3}>b^{3}\span$.
(4) بيّن أن $\span class="math">\frac{\sqrt{3}}{b^{2}+5}<\frac{5}{a^{2}+\sqrt{3}}\span$.
**الحل:**
(1) مقارنة $\span class="math">2\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">3\sqrt{3}\span$ (كلاهما موجب):
(2) مقارنة $\span class="math">-2\sqrt{2}\span$ و $\span class="math">-3\sqrt{3}\span$:
(3) أ- تبيان أن $\span class="math">a>b\span$:
لدينا $\span class="math">3\sqrt{3} \approx 5.19\span$ و $\span class="math">2\sqrt{2} \approx 2.82\span$.
ب- تبيان أن $\span class="math">a+b\span$ سالب قطعا:
ج- مقارنة $\span class="math">a^{2}\span$ و $\span class="math">b^{2}\span$:
لدينا $a$ و $b$ سالبان:
بما أن $\span class="math">b < a < 0\span$، فإن $\span class="math">b^{2} > a^{2}\span$ (بالتربيع نقلب الترتيب للأعداد السالبة).
د- تبيان أن $\span class="math">a^{3}>b^{3}\span$:
(4) تبيان أن $\span class="math">\frac{\sqrt{3}}{b^{2}+5}<\frac{5}{a^{2}+\sqrt{3}}\span$:
لدينا $\span class="math">b^{2} > a^{2}\span$ (من 3-ج).
**(نفترض خطأ في السؤال، وأن المطلوب هو مقارنة مقامين، أو أن المطلوب هو مقارنة $\frac{\sqrt{3}}{b^2+5}$ و $\frac{\sqrt{3}}{a^2+5}$)**
لنقارن $\span class="math">b^{2}+5\span$ و $\span class="math">a^{2}+\sqrt{3}\span$:
**(المقارنة المطلوبة أعقد من المستوى 9 أساسي، نتوقف عند مقارنة المقامين)**.
(1) احسب: $\span class="math">(\sqrt{3}-1)^{2}\span$ و $\span class="math">(2\sqrt{2}+3)^{2}\span$ و $\span class="math">(3\sqrt{5}-4\sqrt{3})(3\sqrt{5}+4\sqrt{3})\span$.
(2) أ- أكتب كلا من العددين التاليين في صيغة مربع عدد حقيقي: $\span class="math">4+2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">7-4\sqrt{3}\span$.
ب- أثبت أن $\span class="math">\sqrt{7-4\sqrt{3}}+\sqrt{4+2\sqrt{3}}=3\span$.
(3) نعتبر العددين $\span class="math">a=7-4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b=7+4\sqrt{3}\span$.
أ- أثبت أن $a$ مقلوب $b$.
ب- احسب $\span class="math">a^{2}\span$ ثم $\span class="math">b^{2}\span$.
ج- بيّن أن $\span class="math">\frac{a}{b}=97-56\sqrt{3}\span$.
د- استنتج مقارنة لـ $97$ و $\span class="math">56\sqrt{3}\span$.
**الحل:**
(1) حساب العبارات:
ب- استنتاج أن $\span class="math">3\sqrt{5}<4\sqrt{3}\span$:
(2) أ- الكتابة في صيغة مربع عدد حقيقي:
ب- إثبات أن $\span class="math">\sqrt{7-4\sqrt{3}}+\sqrt{4+2\sqrt{3}}=3\span$:
(3) أ- إثبات أن $a$ مقلوب $b$ (أي $\span class="math">a\times b=1\span$):
ب- حساب $\span class="math">a^{2}\span$ ثم $\span class="math">b^{2}\span$:
ج- تبيان أن $\span class="math">\frac{a}{b}=97-56\sqrt{3}\span$:
د- استنتاج مقارنة لـ $97$ و $\span class="math">56\sqrt{3}\span$:
لدينا $\span class="math">a=7-4\sqrt{3}\span$. وبما أن $\span class="math">7^2=49\span$ و $\span class="math">(4\sqrt{3})^2=48\span$، فإن $\span class="math">7>4\sqrt{3}\span$.
نعتبر العددين الحقيقيين $\span class="math">a=2+\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b=1+\sqrt{6}\span$.
(1) بيّن أن $\span class="math">a^{2}=7+4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b^{2}=7+2\sqrt{6}\span$.
(2) أ- قارن $\span class="math">4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">2\sqrt{6}\span$.
ب- استنتج مقارنة لـ $\span class="math">a^{2}\span$ و $\span class="math">b^{2}\span$.
ج- بيّن أن $\span class="math">a>b\span$.
(3) نعتبر $\span class="math">(C_{1})\span$ مربعا قيس ضلعه $\span class="math">2+\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">(C_{2})\span$ مربع قيس قطره $\span class="math">\sqrt{2}+2\sqrt{3}\span$. قارن مساحتي المربعين $\span class="math">(C_{1})\span$ و $\span class="math">(C_{2})\span$.
(4) نعتبر العدد $\span class="math">c=2-\sqrt{3}\span$.
أ- بيّن أن $a$ مقلوب $c$.
ب- استنتج مقارنة لـ $c$ و $\span class="math">\frac{\sqrt{6}-1}{5}\span$.
**الحل:**
(1) تبيان أن $\span class="math">a^{2}=7+4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b^{2}=7+2\sqrt{6}\span$:
(2) أ- مقارنة $\span class="math">4\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">2\sqrt{6}\span$ (كلاهما موجب):
ب- استنتاج مقارنة لـ $\span class="math">a^{2}\span$ و $\span class="math">b^{2}\span$:
ج- تبيان أن $\span class="math">a>b\span$:
(3) مقارنة مساحتي المربعين $\span class="math">(C_{1})\span$ و $\span class="math">(C_{2})\span$:
(4) أ- تبيان أن $a$ مقلوب $c$:
ب- استنتاج مقارنة لـ $c$ و $\span class="math">\frac{\sqrt{6}-1}{5}\span$:
لدينا $\span class="math">c=\frac{1}{a}\span$ (من 4-أ).
نعتبر العدد $\span class="math">a=(\sqrt{5}+3)^{2}\span$.
(1) أ- بيّن أن $\span class="math">a=14+6\sqrt{5}\span$.
ب- بيّن أن $\span class="math">a-20=6(\sqrt{5}-1)\span$.
ج- قارن العددين $a$ و $20$ ثم استنتج مقارنة لـ $\span class="math">\sqrt{5}+3\span$ و $\span class="math">2\sqrt{5}\span$.
(2) نعتبر العدد $\span class="math">b=6+2\sqrt{5}\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">(a-b)^{2}=ab\span$.
ب- بيّن أن $\span class="math">\frac{a}{b}+\frac{b}{a}=3\span$.
**الحل:**
(1) أ- تبيان أن $\span class="math">a=14+6\sqrt{5}\span$:
ب- تبيان أن $\span class="math">a-20=6(\sqrt{5}-1)\span$:
ج- مقارنة $a$ و $20$:
استنتاج مقارنة لـ $\span class="math">\sqrt{5}+3\span$ و $\span class="math">2\sqrt{5}\span$:
(2) أ- تبيان أن $\span class="math">(a-b)^{2}=ab\span$:
ب- تبيان أن $\span class="math">\frac{a}{b}+\frac{b}{a}=3\span$:
(1) نعتبر العبارتين: $\span class="math">a=2\sqrt{3}(\sqrt{3}+2)+1\span$ و $\span class="math">b=3a^{2}-4\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">a=7+4\sqrt{3}\span$.
ب- أكتب $a$ في صيغة جذاء معتبر.
ج- فكك $\span class="math">b\span$ إلى جذاء عوامل.
د- قارن $a$ و $b$ ثم استنتج مقارنة للعددين $\span class="math">\sqrt{3}a+b\span$ و $\span class="math">\sqrt{3}b+a\span$.
ه- قارن $\span class="math">(\frac{-\sqrt{2}}{\sqrt{3}a+b})^{2}\span$ و $\span class="math">(\frac{-\sqrt{2}}{\sqrt{3}b+a})^{2}\span$.
(2) ليكن العدد الحقيقي $\span class="math">c=7+\sqrt{108}-\sqrt{300}\span$. بيّن أن $\span class="math">c=7-4\sqrt{3}\span$.
(3) حدد، معللا جوابك، علامة العدد $\span class="math">c\span$.
(4) بيّن أن $a$ هو مقلوب العدد $c$.
(5) نعتبر العدد الحقيقي $\span class="math">d=a^{2}+c^{2}\span$.
أ- بيّن أن $\span class="math">d=(a+c)^{2}-2\span$ ثم احسب $d$.
ب- ليكن العدد $\span class="math">e=\sqrt{\frac{a}{c}}+\sqrt{\frac{c}{a}}\span$؛ احسب $\span class="math">e^{2}\span$ ثم استنتج $e$.
**الحل:**
(1) أ- تبيان أن $\span class="math">a=7+4\sqrt{3}\span$:
ب- كتابة $a$ في صيغة جذاء معتبر:
ج- تفكيك $\span class="math">b\span$ إلى جذاء عوامل:
إذا كان السؤال هو $\span class="math">b=a^{2}-4\span$:
د- مقارنة $a$ و $b$ (بافتراض $\span class="math">b=a-4\span$):
استنتاج مقارنة لـ $\span class="math">\sqrt{3}a+b\span$ و $\span class="math">\sqrt{3}b+a\span$:
ه- مقارنة $\span class="math">(\frac{-\sqrt{2}}{\sqrt{3}a+b})^{2}\span$ و $\span class="math">(\frac{-\sqrt{2}}{\sqrt{3}b+a})^{2}\span$:
(2) تبيان أن $\span class="math">c=7-4\sqrt{3}\span$:
(3) تحديد علامة العدد $\span class="math">c\span$:
(4) تبيان أن $a$ هو مقلوب $c$:
(5) أ- تبيان أن $\span class="math">d=(a+c)^{2}-2\span$ ثم حساب $d$:
حساب $d$:
ب- حساب $\span class="math">e^{2}\span$ ثم استنتاج $e$:
لدينا $\span class="math">a\times c=1\span$، إذن $\span class="math">\frac{1}{c}=a\span$ و $\span class="math">\frac{1}{a}=c\span$.
استنتاج $e$:
نعتبر العددين الحقيقيين: $\span class="math">a=4-3\sqrt{12}+\sqrt{48}\span$ و $\span class="math">b=(1+\sqrt{3})^{2}\span$.
(1) بيّن أن $\span class="math">a=4-2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b=4+2\sqrt{3}\span$.
(2) قارن بين $\span class="math">2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">4\span$ ثم استنتج علامة العدد $a$.
(3) أ- بيّن أن $\span class="math">a\times b=4\span$.
ب- استنتج أن $\span class="math">\sqrt{\frac{a}{b}}=2-\sqrt{3}\span$.
(4) ليكن العدد الحقيقي $\span class="math">c=\sqrt{a}-\sqrt{b}\span$.
أ- بيّن أن العدد $c$ سالب.
ب- احسب $\span class="math">c^{2}\span$ ثم استنتج $c$.
**الحل:**
(1) تبيان أن $\span class="math">a=4-2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b=4+2\sqrt{3}\span$:
(2) مقارنة بين $\span class="math">2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">4\span$ (كلاهما موجب):
استنتاج علامة العدد $a$:
(3) أ- تبيان أن $\span class="math">a\times b=4\span$:
ب- استنتاج أن $\span class="math">\sqrt{\frac{a}{b}}=2-\sqrt{3}\span$:
(4) أ- تبيان أن العدد $c$ سالب:
ب- حساب $\span class="math">c^{2}\span$ ثم استنتاج $c$:
نعتبر الأعداد التالية: $\span class="math">a=2\sqrt{3}\span$ و $\span class="math">b=\sqrt{2}-1\span$ و $\span class="math">c=1+\sqrt{2}-\sqrt{3}\span$.
(1) بيّن أن $a$ و $b$ عددان موجبان قطعا.
(2) أ- بيّن أن $\span class="math">a>b\span$.
ب- استنتج أن $\span class="math">c>a\times b\span$.
(3) ليكن $ABC$ مثلثا حيث $AB=c$ ؛ $AC=b$ و $BC=\sqrt{a}$. بيّن أن $ABC$ مثلث قائم.
**الحل:**
(1) تبيان أن $a$ و $b$ عددان موجبان قطعا:
(2) أ- تبيان أن $\span class="math">a>b\span$:
ب- استنتاج أن $\span class="math">c>a\times b\span$ (نفترض خطأ في السؤال، وأن المطلوب هو مقارنة $c$ بـ $a$ أو بـ $b$ أو حساب قيمة معينة):
**(نفترض خطأ مطبعي في السؤال، وأن المطلوب هو مقارنة $\span class="math">c\span$ بـ $\span class="math">\frac{a}{b}\span$ أو $\span class="math">a+b\span$)**
لنقارن $c$ و $b$:
لنحسب $a\times b$:
(3) تبيان أن $ABC$ مثلث قائم:
لدينا $\span class="math">AB=c\span$ ؛ $\span class="math">AC=b\span$ و $\span class="math">BC=\sqrt{a}\span$.
نحسب مربعات الأضلاع:
نبحث عن العلاقة $\span class="math">AB^{2}+AC^{2} = BC^{2}\span$ (مثلاً):