التفكيك في مجموعة \( \mathbb{Q} \)

الثامنة أساسي — التفكيكالتمرين 1
التفكيك إلى جذاء (عامل مشترك)
التمرين 1

نص التمرين

فكّك ما يلي إلى جذاء :

\( A=\dfrac{16}{15}a+\dfrac{8}{5}b \)
\( B=-\dfrac{6}{7}a+\dfrac{9}{35}b \)
\( C=\dfrac{18}{35}a-\dfrac{2}{21}c \)
\( D=-\dfrac{3}{14}a-\dfrac{6}{7}x \)
\( E=\dfrac{35}{48}+\dfrac{7}{36}xy \)
\( F=-\dfrac{22}{17}-\dfrac{33}{34}y \)
\( G=-\dfrac{6}{5}x-\dfrac{9}{20}y \)
\( H=-\dfrac{12}{25}x-\dfrac{6}{35}y-\dfrac{18}{45} \)
\( I=\dfrac{12}{49}xy-\dfrac{24}{35}xyz+\dfrac{36}{70}xyt \)
\( J=\dfrac{20}{9}xyz-\dfrac{4}{27}xy+\dfrac{7}{15}xty \)
التقدم: لم تبدأ بعد

💡 توجيهات للتفكير

  • ابحث عن العامل المشترك الأكبر بين جميع الحدود (معامل كسري و/أو متغيّر).
  • إذا تكرّر قوس مثل \( (2x+7) \) أو \( (x-\tfrac{21}{5}) \) فهو نفسه عامل مشترك.
  • قد تحتاج لإبراز القوس المشترك بتحليل معامل كسري (مثال: \( 3+\tfrac{6}{7}x=\tfrac{3}{7}(2x+7) \)).
  • اقسم كل حد على العامل المشترك بدقّة.
  • تحقّق بنشر الناتج للعودة إلى العبارة الأصلية.

📝 منهجية الحل

المرحلة 1: حدّد العامل المشترك (عدد و/أو متغيّر و/أو قوس متكرّر).

المرحلة 2: اقسم كل حد على العامل المشترك.

المرحلة 3: اكتب الجداء وتحقّق بالنشر.

الحل النهائي

A) العامل المشترك \( \dfrac{8}{15} \) لأنّ \( \dfrac{16}{15}=\dfrac{8}{15}\times 2 \) و \( \dfrac{8}{5}=\dfrac{24}{15}=\dfrac{8}{15}\times 3 \). إذن \( A=\dfrac{8}{15}(2a+3b) \)

B) بالمقام المشترك \(35\): \( -\dfrac{6}{7}=-\dfrac{30}{35} \). العامل المشترك \( \dfrac{3}{35} \): \( -\dfrac{30}{35}=\dfrac{3}{35}(-10) \) و \( \dfrac{9}{35}=\dfrac{3}{35}\times 3 \). إذن \( B=\dfrac{3}{35}(-10a+3b) \)

C) بالمقام المشترك \(105\): \( \dfrac{18}{35}=\dfrac{54}{105} \) و \( \dfrac{2}{21}=\dfrac{10}{105} \). العامل \( \dfrac{2}{105} \): \( \dfrac{54}{105}=\dfrac{2}{105}\times 27 \)، \( \dfrac{10}{105}=\dfrac{2}{105}\times 5 \). إذن \( C=\dfrac{2}{105}(27a-5c) \)

D) \( -\dfrac{6}{7}x=-\dfrac{12}{14}x \). العامل \( -\dfrac{3}{14} \): \( -\dfrac{3}{14}a \) و \( -\dfrac{12}{14}x=-\dfrac{3}{14}\times 4x \). إذن \( D=-\dfrac{3}{14}(a+4x) \)

E) بالمقام \(144\): \( \dfrac{35}{48}=\dfrac{105}{144} \)، \( \dfrac{7}{36}=\dfrac{28}{144} \). العامل \( \dfrac{7}{144} \): \( \dfrac{105}{144}=\dfrac{7}{144}\times 15 \)، \( \dfrac{28}{144}=\dfrac{7}{144}\times 4 \). إذن \( E=\dfrac{7}{144}(15+4xy) \)

F) \( -\dfrac{22}{17}=-\dfrac{44}{34} \). العامل \( -\dfrac{11}{34} \): \( -\dfrac{44}{34}=-\dfrac{11}{34}\times 4 \)، \( -\dfrac{33}{34}=-\dfrac{11}{34}\times 3 \). إذن \( F=-\dfrac{11}{34}(4+3y) \)

G) \( -\dfrac{6}{5}x=-\dfrac{24}{20}x \). العامل \( -\dfrac{3}{20} \): \( -\dfrac{24}{20}x=-\dfrac{3}{20}\times 8x \)، \( -\dfrac{9}{20}y=-\dfrac{3}{20}\times 3y \). إذن \( G=-\dfrac{3}{20}(8x+3y) \)

H) \( \dfrac{18}{45}=\dfrac{2}{5} \). بالمقام \(175\): \( -\dfrac{84}{175}x-\dfrac{30}{175}y-\dfrac{70}{175} \). العامل \( -\dfrac{2}{175} \): إذن \( H=-\dfrac{2}{175}(42x+15y+35) \)

I) \( \dfrac{36}{70}=\dfrac{18}{35} \). العامل المشترك \( \dfrac{6}{245}xy \): \( \dfrac{12}{49}=\dfrac{60}{245}=\dfrac{6}{245}\times 10 \)، \( \dfrac{24}{35}=\dfrac{168}{245}=\dfrac{6}{245}\times 28 \)، \( \dfrac{18}{35}=\dfrac{126}{245}=\dfrac{6}{245}\times 21 \). إذن \( I=\dfrac{6}{245}\,xy(10-28z+21t) \)

J) العامل المشترك \( \dfrac{1}{135}xy \): \( \dfrac{20}{9}=\dfrac{300}{135} \)، \( \dfrac{4}{27}=\dfrac{20}{135} \)، \( \dfrac{7}{15}=\dfrac{63}{135} \). إذن \( J=\dfrac{1}{135}\,xy(300z-20+63t) \)