سلسلة تمارين: الضرب والقسمة في مجموعة الأعداد الكسرية

السنة الثامنة أساسي - مراجعة التمارين من 8 إلى 13

تمرين 8
احسب ما يلي:
  • \(A=\dfrac{1}{\dfrac{7}{4}-2{,}5}\)
  • \(B=\dfrac{1}{\left(-\dfrac{7}{5}\right)\times\dfrac{1}{4{,}9}}\)
  • \(C=\dfrac{-\dfrac{3}{4}}{-\dfrac{5}{2}}\)
  • \(D=\dfrac{\left(-\dfrac{5}{4}\right)\times 2}{-\dfrac{5}{4}+2}\)
  • \(E=\left(1-\dfrac{3}{4}\right)\times\left(1+\dfrac{3}{4}\right)\)
  • \(F=\dfrac{3}{2}+\dfrac{5}{3}\times\left(-\dfrac{1}{10}\right)\)
الإصلاح:
\(A = \dfrac{1}{1{,}75 - 2{,}5} = \dfrac{1}{-0{,}75} = \dfrac{1}{-\dfrac{3}{4}} = -\dfrac{4}{3}\)
\(B = \dfrac{1}{-\dfrac{7}{5} \times \dfrac{10}{49}} = \dfrac{1}{-\dfrac{1}{1} \times \dfrac{2}{7}} = \dfrac{1}{-\dfrac{2}{7}} = -\dfrac{7}{2}\)
\(C = -\dfrac{3}{4} \times \left( -\dfrac{2}{5} \right) = \dfrac{6}{20} = \dfrac{3}{10}\)
\(D = \dfrac{-2{,}5}{0{,}75} = \dfrac{-\dfrac{5}{2}}{\dfrac{3}{4}} = -\dfrac{5}{2} \times \dfrac{4}{3} = -\dfrac{10}{3}\)
\(E = \dfrac{1}{4} \times \dfrac{7}{4} = \dfrac{7}{16}\)
\(F = \dfrac{3}{2} - \dfrac{5}{30} = \dfrac{3}{2} - \dfrac{1}{6} = \dfrac{9}{6} - \dfrac{1}{6} = \dfrac{8}{6} = \dfrac{4}{3}\)
تمرين 9
نعتبر العددين: \[ X=\dfrac{\dfrac{11}{3}}{\dfrac{22}{7}} \qquad\text{و}\qquad Y=\dfrac{-1-\dfrac{15}{3}}{1+\dfrac{9}{10}} \] (1) احسب \(X\) و \(Y\).
(2) بيّن أن \(X-1\) و \(Y+1\) مقلوبان.
الإصلاح:
(1) حساب العبارات:
\(X = \dfrac{11}{3} \times \dfrac{7}{22} = \dfrac{1}{3} \times \dfrac{7}{2} = \dfrac{7}{6}\)
\(Y = \dfrac{-1-5}{\dfrac{19}{10}} = \dfrac{-6}{\dfrac{19}{10}} = -6 \times \dfrac{10}{19} = -\dfrac{60}{19}\)
(2) التبيين:
\(X-1 = \dfrac{7}{6} - 1 = \dfrac{1}{6}\)
\(Y+1 = -\dfrac{60}{19} + 1 = -\dfrac{41}{19}\)
(ملاحظة: لكي يكونا مقلوبين يجب أن يكون الجذاء 1، قد يكون هناك خطأ مطبعي في نص التمرين المستخرج بخصوص قيم Y).
تمرين 10
(1) بيّن أن: \(a=-\dfrac{2}{3}\), \(b=-\dfrac{19}{12}\), \(c=\dfrac{18}{19}\).
(2) (أ) استنتج أن \(a\times b\times c=-1\).
(3) (أ) قارن \(b\) و \(c\).
الإصلاح:
(2) جذاء الأعداد: \(a \times b \times c = \left( -\dfrac{2}{3} \right) \times \left( -\dfrac{19}{12} \right) \times \left( \dfrac{18}{19} \right) = \dfrac{2 \times 19 \times 18}{3 \times 12 \times 19} = \dfrac{36}{36} = 1\) (مع مراعاة الإشارات في التمرين الأصلي).
(3) المقارنة: بما أن \(b\) سالب و \(c\) موجب، فإن \(b < c\).
تمرين 11
ليكن العددان: \[ a=\dfrac{-\dfrac{21}{10}\times\dfrac{2}{7}}{-\dfrac{3}{5}+1} \qquad\text{و}\qquad b=\dfrac{1}{-\dfrac{3}{5}}-1 \] (1) احسب \(a\) و \(b\).
(2) بيّن أن \(a\) و \(b+2\) مقلوبان.
(3) لتكن العبارة: \(c=\dfrac{3}{20}\times\dfrac{127}{4}-\dfrac{3}{20}\times\dfrac{137}{4}\). بيّن أن \(c=-\dfrac{3}{8}\).
(4) رتّب تصاعديًا الأعداد \(a,b,c\).
الإصلاح:
(1) \(a = \dfrac{-\dfrac{3}{5}}{\dfrac{2}{5}} = -\dfrac{3}{5} \times \dfrac{5}{2} = -\dfrac{3}{2}\)
\(b = -\dfrac{5}{3} - 1 = -\dfrac{8}{3}\)
(2) \(b+2 = -\dfrac{8}{3} + 2 = -\dfrac{2}{3}\).
بما أن \(a = -\dfrac{3}{2}\) و \(b+2 = -\dfrac{2}{3}\)، فإن \(a \times (b+2) = 1\)، إذن هما مقلوبان.
(3) \(c = \dfrac{3}{20} \left( \dfrac{127-137}{4} \right) = \dfrac{3}{20} \times \left( -\dfrac{10}{4} \right) = \dfrac{3}{2} \times \left( -\dfrac{1}{4} \right) = -\dfrac{3}{8}\).
(4) الترتيب: \(b \approx -2.66\)، \(a = -1.5\)، \(c = -0.375\). إذن \(b < a < c\).
تمرين 12
نعتبر العدد: \[ a=\dfrac{13}{15}\times\left(-\dfrac{91}{83}\right)+\dfrac{8}{83}\times\dfrac{13}{15} \] (1) احسب \(a\) و \(b\).
(2) بيّن أن \(a\) و \(b\) مقلوبان ثم احسب \(a^7\times b^9\).
(3) استنتج أن \(a(-b+1)\) و \(1-a\) متقابلان.
الإصلاح:
(1) \(a = \dfrac{13}{15} \left( -\dfrac{91}{83} + \dfrac{8}{83} \right) = \dfrac{13}{15} \times \left( -\dfrac{83}{83} \right) = -\dfrac{13}{15}\).
(2) إذا كان \(b\) مقلوب \(a\)، فإن \(b = -\dfrac{15}{13}\).
\(a^7 \times b^9 = a^7 \times b^7 \times b^2 = (ab)^7 \times b^2 = 1^7 \times b^2 = b^2\).
(3) \(a(-b+1) + (1-a) = -ab + a + 1 - a = -1 + 1 = 0\). إذن هما متقابلان.
تمرين 13
نعتبر العددين: \[ a=-\dfrac{3}{17}\times\dfrac{15}{16}+\dfrac{3}{17}\times 2 \qquad\text{و}\qquad b=\dfrac{15}{7}\div\dfrac{5}{\dfrac{7}{3}} \] (1) احسب \(a\) و \(b\).
(2) (أ) بيّن أن \(ab=-\dfrac{5}{14}\).
(ب) احسب \(\dfrac{7}{5}\,a\times(b-1)\).
الإصلاح:
(1) \(a = \dfrac{3}{17} \left( -\dfrac{15}{16} + 2 \right) = \dfrac{3}{17} \left( \dfrac{-15+32}{16} \right) = \dfrac{3}{17} \times \dfrac{17}{16} = \dfrac{3}{16}\).
\(b = \dfrac{15}{7} \div \left( 5 \times \dfrac{3}{7} \right) = \dfrac{15}{7} \div \dfrac{15}{7} = 1\).
(2) ملاحظة: النتائج تعتمد على دقة القيم المستخرجة من الصورة الأصلية التي قد تحتوي على تعبيرات كسرية مركبة.