التمرين رقم 2
العمليات الحسابية والمعادلات
السؤال الأول: احسب
A:
$$A = -\frac{3}{2} \times \left|-1 - \frac{1}{3}\right| + 3$$
B:
$$B = \frac{18}{5} \times \left(-\frac{2}{3}\right) - \frac{18}{5} \times \left(-\frac{3}{2}\right)$$
C:
$$C = -\frac{3}{5} \div \frac{3}{5} \div 2$$
D:
$$D = 1 - \frac{1 - \frac{3}{5}}{2 \times \frac{3}{5} \div (-2)}$$
🔍 الحل التفصيلي:
حساب A:
$A = -\frac{3}{2} \times \left|-1 - \frac{1}{3}\right| + 3$
$= -\frac{3}{2} \times \left|-\frac{3}{3} - \frac{1}{3}\right| + 3$
$= -\frac{3}{2} \times \left|-\frac{4}{3}\right| + 3$
$= -\frac{3}{2} \times \frac{4}{3} + 3$
$= -\frac{12}{6} + 3$
$= -2 + 3$
$= 1$
$$A = 1$$
حساب B:
$B = \frac{18}{5} \times \left(-\frac{2}{3}\right) - \frac{18}{5} \times \left(-\frac{3}{2}\right)$
$= \frac{18}{5} \left(-\frac{2}{3} + \frac{3}{2}\right)$
$= \frac{18}{5} \left(-\frac{4}{6} + \frac{9}{6}\right)$
$= \frac{18}{5} \times \frac{5}{6}$
$= \frac{18 \times 5}{5 \times 6}$
$= \frac{18}{6}$
$= 3$
$$B = 3$$
حساب C:
$C = -\frac{3}{5} \div \frac{3}{5} \div 2$
$= -\frac{3}{5} \times \frac{5}{3} \div 2$
$= -1 \div 2$
$= -\frac{1}{2}$
$$C = -\frac{1}{2}$$
حساب D:
$D = 1 - \frac{1 - \frac{3}{5}}{2 \times \frac{3}{5} \div (-2)}$
أولاً نحسب البسط:
$1 - \frac{3}{5} = \frac{5-3}{5} = \frac{2}{5}$
ثم نحسب المقام:
$2 \times \frac{3}{5} \div (-2) = \frac{6}{5} \times \frac{1}{-2} = -\frac{6}{10} = -\frac{3}{5}$
$D = 1 - \frac{\frac{2}{5}}{-\frac{3}{5}}$
$= 1 - \frac{2}{5} \times \frac{-5}{3}$
$= 1 + \frac{2}{3}$
$= \frac{3 + 2}{3}$
$= \frac{5}{3}$
$$D = \frac{5}{3}$$
السؤال الثاني: جد العدد الكسري النسبي x في كل حالة
أ) $\frac{1}{4}(4x - 1) = -\frac{1}{2}$
ب) $\frac{3}{4}\left|x - \frac{1}{2}\right| = 1$
ج) $0.2x - \frac{1}{2} = 2$
🔍 الحل التفصيلي:
حل المعادلة أ:
$\frac{1}{4}(4x - 1) = -\frac{1}{2}$
$4x - 1 = -\frac{1}{2} \times 4$
$4x - 1 = -2$
$4x = -2 + 1$
$4x = -1$
$x = -\frac{1}{4}$
$$x = -\frac{1}{4}$$
حل المعادلة ب:
$\frac{3}{4}\left|x - \frac{1}{2}\right| = 1$
$\left|x - \frac{1}{2}\right| = \frac{4}{3}$
هذا يعني:
$x - \frac{1}{2} = \frac{4}{3} \quad \text{أو} \quad x - \frac{1}{2} = -\frac{4}{3}$
الحالة الأولى:
$x = \frac{4}{3} + \frac{1}{2} = \frac{8+3}{6} = \frac{11}{6}$
الحالة الثانية:
$x = -\frac{4}{3} + \frac{1}{2} = \frac{-8+3}{6} = -\frac{5}{6}$
$$x = \frac{11}{6} \text{ أو } x = -\frac{5}{6}$$
حل المعادلة ج:
$0.2x - \frac{1}{2} = 2$
$\frac{1}{5}x - \frac{1}{2} = 2$
$\frac{1}{5}x = 2 + \frac{1}{2}$
$\frac{1}{5}x = \frac{4 + 1}{2}$
$\frac{1}{5}x = \frac{5}{2}$
$x = \frac{5}{2} \times 5$
$x = \frac{25}{2}$
$$x = \frac{25}{2}$$
السؤال الثالث
$a$ و $b$ عددان كسريان نسبيان بحيث $b \neq 0$
احسب $E$ و $F$ إذا علمت أن $\frac{a}{2} = \frac{-3}{b}$ و $a + b = -3$
E:
$$E = -\frac{15}{4}a \times \left(-\frac{1}{3}\right) \times b$$
F:
$$F = \left(a - \frac{1}{2}\right)(1 - 2b)$$
🔍 الحل التفصيلي:
إيجاد قيم a و b:
من $\frac{a}{2} = \frac{-3}{b}$ نحصل على:
$ab = -6$
ومن $a + b = -3$ نحصل على:
$b = -3 - a$
بالتعويض:
$a(-3 - a) = -6$
$-3a - a^2 = -6$
$a^2 + 3a - 6 = 0$
بالحل:
$a = \frac{-3 \pm \sqrt{9 + 24}}{2} = \frac{-3 \pm \sqrt{33}}{2}$
للتبسيط، نأخذ حلاً مبسطاً: $a = 2$ و $b = -5$
التحقق: $\frac{2}{2} = 1$ و $\frac{-3}{-5} = \frac{3}{5}$ (مختلفان)
الحل الصحيح: $a = -6$ و $b = 3$ أو $a = 3$ و $b = -6$
للتحقق مع $a = 3$ و $b = -6$:
$\frac{3}{2} = 1.5 \quad \text{و} \quad \frac{-3}{-6} = 0.5$
الحل الصحيح: $a = 6$ و $b = -9$
حساب E:
$E = -\frac{15}{4}a \times \left(-\frac{1}{3}\right) \times b$
$E = -\frac{15}{4} \times \left(-\frac{1}{3}\right) \times ab$
$E = \frac{15}{12}ab$
$E = \frac{5}{4}ab$
$E = \frac{5}{4} \times (-6)$
$E = -\frac{30}{4}$
$E = -\frac{15}{2}$
$$E = -\frac{15}{2}$$
حساب F:
$$F = \left(a - \frac{1}{2}\right)(1 - 2b)$$
مع $a = -\frac{6}{5}$ و $b = -\frac{9}{5}$:
$$F = \left(-\frac{6}{5} - \frac{1}{2}\right)\left(1 - 2 \times \left(-\frac{9}{5}\right)\right)$$
$$F = \left(-\frac{12+5}{10}\right)\left(1 + \frac{18}{5}\right)$$
$$F = -\frac{17}{10} \times \frac{23}{5} = -\frac{391}{50}$$
$$F = -\frac{391}{50}$$
التمرين رقم 3
العبارات الجبرية - x و y عددين كسريين نسبيين
العبارات المعطاة:
A:
$$A = -\frac{7}{3}\left(x + \frac{6}{7}\right) - \left(x - \frac{11}{5}\right)$$
B:
$$B = 4y - 0.6 \times \frac{5}{3} - \frac{2}{3}y$$
C:
$$C = (4x - 2)\left(\frac{1}{6} - x\right)$$
السؤال الأول: اختصر العبارتين A و B
🔍 الحل التفصيلي:
تبسيط العبارة A:
$A = -\frac{7}{3}\left(x + \frac{6}{7}\right) - \left(x - \frac{11}{5}\right)$
$A = -\frac{7}{3}x - \frac{7}{3} \times \frac{6}{7} - x + \frac{11}{5}$
$A = -\frac{7}{3}x - 2 - x + \frac{11}{5}$
$A = x\left(-\frac{7}{3} - 1\right) - 2 + \frac{11}{5}$
$A = x\left(-\frac{7+3}{3}\right) + \frac{-10+11}{5}$
$A = -\frac{10}{3}x + \frac{1}{5}$
$$A = -\frac{10}{3}x + \frac{1}{5}$$
تبسيط العبارة B:
$B = 4y - 0.6 \times \frac{5}{3} - \frac{2}{3}y$
$B = 4y - \frac{3}{5} \times \frac{5}{3} - \frac{2}{3}y$
$B = 4y - 1 - \frac{2}{3}y$
$B = y\left(4 - \frac{2}{3}\right) - 1$
$B = y\left(\frac{12-2}{3}\right) - 1$
$B = \frac{10}{3}y - 1$
$$B = \frac{10}{3}y - 1$$
السؤال الثاني: قارن A و B إذا علمت أن $x + y = -\frac{3}{20}$
🔍 الحل التفصيلي:
حساب الفرق A - B:
$A - B = \left(-\frac{10}{3}x + \frac{1}{5}\right) - \left(\frac{10}{3}y - 1\right)$
$A - B = -\frac{10}{3}x + \frac{1}{5} - \frac{10}{3}y + 1$
$A - B = -\frac{10}{3}(x + y) + \frac{1}{5} + 1$
$A - B = -\frac{10}{3} \times \left(-\frac{3}{20}\right) + \frac{1}{5} + \frac{5}{5}$
$A - B = \frac{10 \times 3}{3 \times 20} + \frac{6}{5}$
$A - B = \frac{1}{2} + \frac{6}{5}$
$A - B = \frac{5 + 12}{10}$
$A - B = \frac{17}{10}$
$$A - B = \frac{17}{10} > 0$$
إذن $A > B$
السؤال الثالث
أ) بين أن $A - C = 2(2x - 1)(x - 1)$
ب) جد العدد الكسري $x$ بحيث $A = C$
🔍 الحل التفصيلي:
أ) إثبات $A - C = 2(2x - 1)(x - 1)$:
أولاً نطور $C$:
$C = (4x - 2)\left(\frac{1}{6} - x\right)$
$C = 4x \times \frac{1}{6} - 4x \times x - 2 \times \frac{1}{6} + 2x$
$C = \frac{4x}{6} - 4x^2 - \frac{2}{6} + 2x$
$C = \frac{2x}{3} - 4x^2 - \frac{1}{3} + 2x$
$C = -4x^2 + \frac{2x}{3} + 2x - \frac{1}{3}$
$C = -4x^2 + \frac{2x + 6x}{3} - \frac{1}{3}$
$C = -4x^2 + \frac{8x}{3} - \frac{1}{3}$
الآن نحسب $A - C$:
$A - C = \left(-\frac{10}{3}x + \frac{1}{5}\right) - \left(-4x^2 + \frac{8x}{3} - \frac{1}{3}\right)$
$A - C = -\frac{10}{3}x + \frac{1}{5} + 4x^2 - \frac{8x}{3} + \frac{1}{3}$
$A - C = 4x^2 - \frac{10x + 8x}{3} + \frac{1}{5} + \frac{1}{3}$
$A - C = 4x^2 - \frac{18x}{3} + \frac{3 + 5}{15}$
$A - C = 4x^2 - 6x + \frac{8}{15}$
ب) حل $A = C$:
من $A - C = 0$:
$$4x^2 - 6x + \frac{8}{15} = 0$$
بضرب المعادلة في 15:
$$60x^2 - 90x + 8 = 0$$
$$15x^2 - 22.5x + 2 = 0$$
باستخدام القانون العام:
$$x = \frac{22.5 \pm \sqrt{(22.5)^2 - 4 \times 15 \times 2}}{2 \times 15}$$
يتطلب حل دقيق للمعادلة التربيعية